Khi xây dựng và phát triển hạ tầng quốc gia, nhiều nền kinh tế mới nổi thường có xu hướng học hỏi hoặc áp dụng mô hình đã thành công tại các quốc gia phát triển, trong đó có hạ tầng xử lý nước thải. Đây là hướng đi dễ hiểu bởi những mô hình từng chứng minh hiệu quả thường tạo cảm giác an toàn và đáng tin cậy.
Các nền kinh tế mới nổi đang có cơ hội bứt phá nhờ đổi mới công nghệ xử lý nước thải
Trong bối cảnh hiện nay trên thế giới, nhiều quốc gia đang phát triển đã cởi mở hơn với tư duy “đi tắt đón đầu” bằng cách ứng dụng các công nghệ mới thay vì lặp lại các mô hình cũ.
Một trong những ví dụ điển hình nhất chính là lĩnh vực viễn thông. Thay vì đầu tư hàng triệu km cáp đồng như trước đây, nhiều quốc gia tại châu Á, Trung Đông, châu Phi hay Nam Mỹ đã chuyển sang sử dụng mạng di động để cung cấp internet và dịch vụ viễn thông với chất lượng cao, kể cả tại các khu vực hẻo lánh. Đây được xem là bước nhảy vọt về hạ tầng công nghệ mà ngay cả nhiều vùng nông thôn tại châu Âu hay Mỹ cũng phải ngưỡng mộ.
Xu hướng “leapfrog infrastructure” – tức phát triển hạ tầng vượt cấp – hiện cũng đang xuất hiện trong nhiều lĩnh vực như năng lượng, giao thông, giáo dục và y tế. Vậy còn ngành xử lý nước thải thì sao?
Hạ tầng xử lý nước thải đang cần một hướng đi mới
Để tạo ra bước đột phá trong ngành xử lý nước thải tại Hà Nội, các doanh nghiệp và đơn vị quản lý cần có tư duy đổi mới mạnh mẽ hơn, sẵn sàng áp dụng các giải pháp phi truyền thống thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào mô hình cũ.
Mô hình xử lý tập trung vốn phổ biến tại châu Âu và Mỹ hiện bộc lộ nhiều hạn chế khi áp dụng cho các nền kinh tế mới nổi. Nguyên nhân là bởi mô hình hạ tầng xử lý nước thải này chưa thực sự phù hợp với các khu vực đang thiếu hụt nguồn nước nghiêm trọng.
Một trong những điểm yếu lớn nhất của hệ thống xử lý tập trung là phụ thuộc vào mạng lưới thu gom nước thải quy mô lớn với chi phí đầu tư cực kỳ cao. Nước thải phải được vận chuyển về một nhà máy trung tâm thay vì được xử lý ngay gần nơi phát sinh.
Với hạ tầng xử lý nước thải này làm mất đi lợi thế về khoảng cách. Chính những người sử dụng nước lại không thể tái sử dụng nguồn nước sau xử lý ngay tại khu vực sinh sống của họ.
Trung Đông và Bắc Phi đang đối mặt với khủng hoảng nước nghiêm trọng
Khu vực Trung Đông và Bắc Phi (MENA) là ví dụ rõ ràng nhất cho cuộc khủng hoảng tài nguyên nước toàn cầu.
- Dân số khu vực này đã tăng từ khoảng 100 triệu người năm 1950 lên hơn 300 triệu người vào năm 2000.
- Hiện nay, khu vực MENA chiếm khoảng 6,3% dân số thế giới nhưng chỉ sở hữu khoảng 1% nguồn nước toàn cầu.
- Theo báo cáo của Ngân hàng Thế giới, MENA là khu vực khan hiếm nước nghiêm trọng nhất thế giới.
Dự báo đến năm 2050, lượng nước bình quân đầu người tại khu vực này có thể giảm thêm 50% do dân số tiếp tục tăng mạnh. Trong khi đó, nhu cầu sử dụng nước ngày càng lớn khiến khoảng cách giữa cung và cầu ngày càng mất cân bằng, và yêu cầu về hạ tầng xử lý nước thải có lẽ cũng là một gánh nặng quốc gia.
Những nguyên nhân làm tình trạng thiếu nước trở nên nghiêm trọng hơn
Tình trạng bất đối xứng, sự đòi hỏi việc nghiên cứu thay đổi các ứng dụng mới trong ngành xử lý nước trên nhiều quốc gia, tình trạng khan hiếm và các khủng hoảng về nguồn nước theo đánh giá chung có thể đến từ các lý do:
- Hạ tầng nước còn yếu kém: Nhiều quốc gia trong khu vực vẫn chưa có hệ thống cấp và hạ tầng xử lý nước thải hiệu quả. Khoảng 37% lượng nước sạch bị thất thoát do hệ thống phân phối xuống cấp. Ngoài ra, một phần lớn nước thải chưa được xử lý mà xả trực tiếp ra biển.
- Chính sách quản lý nước chưa hiệu quả: Nông nghiệp hiện sử dụng hơn 85% lượng nước tại khu vực MENA. Tuy nhiên, việc khai thác và sử dụng nước thiếu kiểm soát khiến tình trạng cạn kiệt tài nguyên diễn ra nhanh hơn, đồng thời đe dọa đến an ninh lương thực và ổn định xã hội.
- Mức tiêu thụ nước quá cao: Các quốc gia GCC có mức sử dụng nước sinh hoạt bình quân đầu người thuộc nhóm cao nhất thế giới, thậm chí cao hơn hơn 50% so với mức trung bình tại Mỹ.
Mời bạn tìm hiểu thêm về quy trình xử lý nước thải sinh hoạt!
Công nghệ xử lý nước thải phân tán đang trở thành xu hướng
Trước áp lực thiếu nước, nhiều chính phủ tại khu vực MENA đã bắt đầu nhận thức rõ vai trò quan trọng của tái sử dụng nước thải. Thay vì xây dựng các nhà máy xử lý quy mô siêu lớn, xu hướng hiện nay là triển khai hạ tầng xử lý nước thải quy mô nhỏ và phân tán với nhiều ưu điểm:
- Tiết kiệm năng lượng
- Giảm lượng bùn thải
- Giảm chi phí vận hành
- Ít phụ thuộc nhân lực kỹ thuật cao
- Tăng khả năng tái sử dụng nước tại chỗ
Các nhà máy hạ tầng xử lý nước thải gần khu dân cư có thể tái cung cấp nước cho chính khu vực đó, điều mà mô hình xử lý tập trung khó thực hiện được.
Công nghệ MABR mở ra giải pháp mới cho ngành xử lý nước thải
Nhiều công nghệ xử lý nước thải hiện đại đang được phát triển nhằm đáp ứng nhu cầu tiết kiệm năng lượng và tái sử dụng nước. Một trong số đó là công nghệ MABR (Membrane Aerated Biofilm Reactor) do OxyMem thương mại hóa từ năm 2014. Đây là giải pháp xử lý nước thải tiên tiến giúp:
- Đạt hiệu suất truyền oxy lên tới 95%
- Tiết kiệm khoảng 75% điện năng
- Giảm 50% lượng bùn thải
- Tăng độ ổn định của hệ thống xử lý
Công nghệ này có thể tích hợp vào cả hạ tầng xử lý nước thải mới và hiện hữu, góp phần giảm áp lực cho hạ tầng nước tại các khu vực khan hiếm tài nguyên.
Tương lai của ngành xử lý nước thải tại các nền kinh tế mới nổi
Trong tương lai, hệ thống xử lý nước thải tại Trung Đông, Bắc Phi và nhiều quốc gia đang phát triển sẽ rất khác so với mô hình truyền thống tại châu Âu và Mỹ. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các nhà máy tập trung quy mô lớn, các quốc gia sẽ hướng tới mô hình hạ tầng xử lý nước thải phân tán, tiết kiệm năng lượng và tối ưu tái sử dụng nước.
Đây được xem là cơ hội lớn để các nền kinh tế mới nổi xây dựng hệ thống hạ tầng hiện đại, bền vững và phù hợp hơn với điều kiện thực tế về tài nguyên nước. By the way, HDC cũng đang cung cấp dịch vụ Tư vấn hồ sơ môi trường cho các doanh nghiệp, công trình, dự án trên địa bàn miền Bắc. Các chủ đầu tư, đơn vị tổng thầu hoặc thi công nếu cần tư vấn hoặc triển khai làm giấy phép, ĐTM, giấy phép xả thải… hãy liên hệ nhanh tới HDC để chúng tôi hỗ trợ sớm nhất nhé!